11.11 ยังขลังอยู่ไหม ? ในสมัยที่แต่ละเดือนมีโปรโมชั่นเกลื่อน

11.124 ชั่วโมงช้อปปิ้งคนไม่มีคู่รัก ย้อนมองจุดเริ่ม ความยิ่งใหญ่ ผลที่ตามมา จากการปฏิวัติวงการช็อปปิ้งออนไลน์

วันที่ 11 พฤศจิกายน 2564 เดอะสเตรตส์ไทมส์ กล่าวว่า ในมาเลเซีย นักช้อปเริ่มชินกับการตั้งหน้าตั้งตารอคอยการลดราคาออนไลน์ครั้งใหญ่อย่างวันที่ 7 เดือนกรกฎาคม (7.7) 9 ก.ย. (9.9) หรือ 12 เดือนธันวาคม (12.12)

หรือแม้แต่ใน “วันคนไม่มีคู่รัก” 11 พฤศจิกายน ซึ่งเป็นจุดเริ่มของโปรโมชั่นวันเลขคู่ทั้งหลายทั้งมวล

ในประเทศจีน นักศึกษามหาวิทยาลัยที่ยังไม่มีคู่จะเฉลิมฉลองวันนี้ โดยตั้งชื่อว่าเป็น “วันต้านทานวาเลนไทน์” ก่อนที่ร้านค้าย่อยออนไลน์อย่าง “อาลีบาบา” จะหยิบเอาวันสำหรับเหล่าคนไม่มีคู่รักนี้มาเผยแพร่ให้เป็นที่รู้จักในฐานะ “เทศกาลช้อปปิ้งออนไลน์”

ขณะนี้เทศกาลช้อปปิ้งดังกล่าวปรับปรุงกระทั่งเป็นที่รู้จักในชื่อ 11.11 และถูกใช้อย่างกว้างขวางเพื่อเหมาะกับสิ่งที่ต้องการของชาวมาเลเซีย อาทิเช่นการสตรีมเนื้อหาและเกมแบบสด เพื่อรองรับความสนุกสนานและนำความสบายมาสู่ผู้ใช้ ที่นอกเหนือไปจากแนวทางการขายเชิงธุรกรรม

ย้อนกลับไปในปี 2555 เมื่อแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ Lazada (ลาซาด้า) ได้เข้าถึงมาเลเซีย การซื้อของออนไลน์เพียงอย่างเดียวนั้นเป็นเรื่องแปลกใหม่สำหรับที่นั่น วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) และแบรนด์ต่างๆยังคงรอบคอบในหัวข้อนี้ เช่นเดียวกับผู้ใช้ชาวมาเลเซีย

แม้ว่าจะไม่ค่อยมีใครรู้จักนัก แต่ว่าลาซาด้าได้เปิดตัวแนวทางการขาย 11.11 ทีแรกในปี 2556 โดยได้รับแรงดลใจจากเทศกาลช้อปปิ้งออนไลน์ที่บรรลุเป้าหมายอย่างล้นหลามของจีน โดยเรียกว่าสัปดาห์ปฏิรูปออนไลน์ (Online Revolution Week) จนถึงเปลี่ยนเป็นที่นิยม

11.11 เอฟเฟกต์

11.11 เป็นวันที่ยอดจำหน่ายในอีคอมเมิร์ซมากที่สุดในรอบปี มีการยกระดับอุตสาหกรรมสู่มาตรฐานและมาตรฐานใหม่ทุกปี

ปี 2563 ลาซาด้าทำลายสถิติเทศกาลช้อปปิ้ง 11.11 โดยมีผู้ใช้มากกว่า 40 ล้านคนและคนขาย 400,000 รายที่เข้าร่วมสำหรับเพื่อการขายวันเดียวทั่วทั้งภูมิภาค คนขายกว่า 8,000 ราย ซึ่งส่วนใหญ่เป็น SMEs ทำเงินได้มากกว่า 10,000 เหรียญสหรัฐ (41,600 ริงกิต) ภายในระยะเวลา 24 ชั่วโมง

11.11 ได้เปลี่ยนเป็นงานสำคัญสำหรับคนขายออนไลน์เยอะมากและผู้ที่บรรลุเป้าหมายใช้เวลาเกือบหกเดือนสำหรับเพื่อการเตรียมตัวล่วงหน้าสำหรับวันชี้ชะตา พวกเขาใช้เวลานี้เพื่อหาออร์เดอร์ จ้างพรีเซนเตอร์ และสร้างการเข้าชมสำหรับหน้าออนไลน์ของตน เพื่อนำไปสู่แนวทางการขายครั้งใหญ่ที่สุดที่ปี

สำหรับบางคน เทศกาลช้อปปิ้งวันเดียวนี้ คือตอนที่พวกเขาสามารถเก็บยอดจำหน่ายได้มากที่สุดในรอบปี และยังเป็นช่องทางที่จะทำให้ทุกสายตาในประเทศเห็นธุรกิจของพวกเขา เพราะเหตุว่าเมื่อปริมาณการใช้งานบนลาซาด้าถึงขีดสูงสุด แบรนด์ต่างๆจะได้เจอกับลูกค้ากรุ๊ปใหม่ และแนวทางการขายในวัน 11.11 อาจทำให้คนซื้อที่ซื้อครั้งเดียวเปลี่ยนเป็นลูกค้าที่กลับมาซื้อซ้ำตลอดทั้งปี

ทั้งหมดทั้งปวงนี้คือผลกระทบที่ 11.11 มีต่อธุรกิจ

ข้างใน 24 ชั่วโมง แบรนด์หรือผลิตภัณฑ์บางทีอาจเปลี่ยนเป็นที่นิยม ทำให้คนขายออนไลน์สามารถขยายกิจการของตนได้อย่างเร็วในชั่วข้ามคืน

หนึ่งในคนขายของในลาซาด้า กล่าวมาว่า “ก่อนหน้าที่ผ่านมาเราเป็นร้านบนเฟซบุ๊ก แต่ว่ากับลาซาด้า เราสังเกตว่าเราสามารถเข้าถึงผู้คนได้มากขึ้น เพราะว่าเป็นแพลตฟอร์มที่ปลอดภัยกว่า เพราะเหตุว่ามีการปกป้องรักษาคนซื้อ ที่จริง ยอดจำหน่ายของเราเพิ่มขึ้น 800% ในปีแรกที่เรามีส่วนร่วมสำหรับเพื่อการขาย 11.11”

11.11 เป็นเรื่องธุรกิจสิ่งเดียวหรือเปล่า ?

เอบีซีนิวส์ ตอบกล้วยๆว่า “ไม่” นอกจากการช้อปปิ้งแล้ว ยังมีการจัดงานกิจกรรมด้านวัฒนธรรมในคืนวันที่ 11 พฤศจิกายนอีกด้วย
แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซหลายที่จัดงานกาล่าสุดตระการตา เคยมีศิลปินดังอย่าง “เทย์เลอร์ สวิฟต์” และ “ฟาร์เรลล์ วิลเลียมส์” ร่วมงานในปีก่อนๆด้วย ทั้งตัวรายการยังได้กระจายเสียงทางทีวีดาวเทียมระหว่างประเทศ และแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งออนไลน์ ซึ่งล่อใจผู้ชมหลายพันล้านคน

ปี 2563 “เคครั้ง เพอร์รี” ศิลปินดังอีกคน ได้ส่งคลิปไปที่งานกาล่าดินเนอร์ในจีนเพื่อเฉลิมฉลองวันคนไม่มีคู่รัก

ด้วยส่วนลดและโปรโมชันจากเหล่าเซเลปมากมาย ทำให้วันคนไม่มีคู่รักไม่ได้มีไว้สำหรับผู้ใช้คนจีนแค่นั้น ตอนท้ายแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซในเครืออาลีบาบายังได้นำวันคนไม่มีคู่รัก มาสู่เอเซียอาคเนย์ ด้วย ซึ่งรวมถึงไทยและสิงคโปร์

เพราะเหตุไรนักช้อปคนจีนถึงเยอะ

สำหรับนักช้อปคนจำนวนไม่น้อย การใช้จ่ายตามแรงกระตุ้นที่นำโดยวัฒนธรรมบริโภคนิยม เป็นสิ่งที่ไม่บางทีอาจขัดขวางได้ นักช้อปคนจีนบางคนถึงกับล้อเลียนด้วยมุก “ตัดมือ” เพื่อหยุดพวกเขาจากการซื้อ

“หยาง เจี้ยงหลัน” นักจิตวิทยา เตือนว่าผู้ใช้บางทีอาจกำลังทรมาณสาหัสจากความแปลกสำหรับเพื่อการซื้อที่บีบบังคับซึ่งเกิดขึ้นได้เนื่องมาจากอารมณ์ด้านลบ

หยางยังกล่าวถึงผลกระทบจาก “พฤติกรรมการซื้อของอย่างคลุ้มคลั่ง” ว่า วัยรุ่นบางทีอาจใช้วันคนไม่มีคู่รักเพื่อทุเลาแรงกดดันในชีวิต

“การช้อปปิ้งอย่างคลุ้มคลั่ง บางทีอาจเป็นแนวทางทุเลาความเคร่งเครียดและให้รางวัลตัวเอง”

แม้กระนั้น คุณเชื่อว่าวันคนไม่มีคู่รักจะยังคงเป็นงานด้านวัฒนธรรมและธุรกิจในระยะยาว

ปีนี้เศรษฐกิจจีนชะลอตัว

สำนักข่าวซีเอ็นเอ็น บิสซิเนส กล่าวว่า ถึงแม้ 11.11 จะสร้างรายได้นับหมื่นล้านเหรียญสหรัฐให้กับอาลีบาบา แต่ว่าดูท่าปีนี้บริษัทจะออกจะรอบคอบการใช้จ่ายมากกว่าปีก่อนๆจากเงินเฟ้อที่เพิ่มขึ้น ท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจที่ชะลอตัว และการบังคับใช้กฎระเบียบที่เข้มงวด

อาลีบาบาและ JD.com บางทีอาจทำสถิติยอดจำหน่ายใหม่ในปีนี้เช่นเคย นักวิเคราะห์จาก Citi เดาว่าปริมาณผลิตภัณฑ์รวม (GMV) ของอาลีบาบาจะสูงถึง 578,000 ล้านหยวน หรือราว 90,000 ล้านดอลลาร์ ในช่วง 124 ชั่วโมงแรกของพ.ย. หรือเพิ่มขึ้น 15% เมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา

แต่ว่าอัตราการเติบโตนั้นคาดว่าจะช้ากว่าปีที่ล่วงเลยไปมากมาย เพราะเหตุว่าปีที่ผ่านมาอาลีบาบาโพสต์เพิ่มขึ้นถึง 26% นักวิเคราะห์ของ Citi ยังเดาว่าการเติบโตของ GMV ของ JD.com สำหรับช่วงการซื้อผลิตภัณฑ์ จะลดเหลือ 22-26% น้อยกว่าปีที่ผ่านมา ซึ่งอยู่ที่ 33%

นักวิเคราะห์ของ Citi เขียนในรายงานล่าสุดว่า แคมเปญต่างๆยังเกื้อหนุนแนวทางการขายได้ ผู้ใช้มีความต้องการที่แข่งขันแกร่ง ถึงแม้พกเขาจะมีความระมัดระวังจากผลกระทบทางเศรษฐกิจ

เศรษฐกิจของจีนเติบโตในอัตราที่ช้าที่สุดในรอบปี เพราะว่าปัญหาด้านพลังงาน การหยุดชะงักของการขนส่ง และวิกฤตด้านอสังหาฯที่ทวีความรุนแรงขึ้น ส่งผลกระทบต่อประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่เป็นชั้นสองของโลก

ในขณะเดียวกัน อัตราเงินเฟ้อของจีนก็เพิ่มขึ้น ส่งผลต่อผลกำไรและกำลังซื้อของผู้ใช้ รวมถึงในกรณีที่เงินลงทุนผลิตภัณฑ์ที่ออกจากโรงงานในจีน พุ่งขึ้นอีกเป็นประวัติการณ์เมื่อเดือนที่แล้ว

เมื่อตุลาคม ดรรชนีราคาผู้สร้างของจีนพุ่งขึ้น 13.5% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีที่ผ่านมา แม้กระนั้น มีสัญญาณว่าเงินลงทุนที่สูงขึ้นนั้นกำลังน้อยลง

ส่วนดรรชนีราคาผู้ใช้ของจีนเพิ่มขึ้น 1.5% จากช่วงเดียวกันของปีที่ผ่านมา หรือเพิ่มเป็นสองเท่าของเดือนที่แล้วหน้า และเป็นอัตราการเพิ่มขึ้นที่เร็วที่สุดตั้งแต่แมื่อก.ย.ปีที่ผ่านมา

11.11 สร้างปัญหามลพิษ

รอยเตอร์ส กล่าวว่า ถึงเวลาจบงานช้อปปิ้งที่ใหญ่ที่สุดในโลก ถึงแม้อาลีบาบาจะเริ่มเทศกาล 11.11 ไปแล้ว และอยากให้เทศกาลครั้งนี้เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากขึ้น แต่ว่ามหกรรมนี้มีความขัดแย้งกับวัตถุประสงค์ด้านสิ่งแวดล้อมของทางการจีนเพิ่มขึ้นเรื่อยๆแม้อาลีบาบาตั้งใจจริงกับความยั่งยืนและมั่นคง การไม่มีความเอาใจใส่การบริโภคที่มากเกินความจำเป็น จะมีผลให้กำเนิดปัญหามากกว่าการแก้ไขปัญหา

จากกระแสการช้อปอย่างยิ่งใหญ่ที่เกิดขึ้น ได้ผลสำเร็จงานที่น่าประทับใจ ซึ่งเกี่ยวเนื่องกับคนงานหลายล้านคนภายในการจัดการบรรจุภัณฑ์หลายพันล้านชิ้น หน่วยงานด้านลอจิสติกส์ของอาลีบาบาระดมเรือบิน 3,000 ลำระหว่างงานประจำปีที่แล้วเพื่อขนส่งสินค้า และปีนี้ได้พรีสต็อกผลิตภัณฑ์จากต่างประเทศไปแล้วกว่า 300 ล้านชิ้น จำนวนดังกล่าวมีต้นทุนด้านสิ่งแวดล้อม แม้ว่าจะมองน้อย

กรีนพีซเคยประมาณว่า การขนส่งสิ่งของในวันคนไม่มีคู่รัก เมื่อปี 2559 สร้างก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ปริมาณ 52,400 ตัน รายงานล่าสุดเมื่อปี 2562 เดาว่าปริมาณอุปกรณ์บรรจุภัณฑ์ที่ใช้โดยอีคอมเมิร์ซและภาคการจัดส่งจะเพิ่มขึ้นมากกว่าสี่เท่าเป็น 41.3 ล้านตัน จากปี 2561 ถึงปี 2568

ในส่วนของอาลีบาบามีแผนในการที่จะลดการปลดปล่อยคาร์บอนที่เกี่ยวเนื่องกับการสั่งซื้อลง 30% ในปีนี้ แม้ว่าจะไม่มีการเปิดเผยจำนวนที่แท้จริงก็ตาม โดยแนวทางการลดการปลดปล่อยคาร์บอนบางทีอาจเป็นบริการรีไซเคิล หรือการตั้งศูนย์ข้อมูลที่ใช้พลังงานหมุนเวียน หรือแม้แต่อัลกอริทึมด้ามจับคู่ผลิตภัณฑ์กับพัสดุภัณฑ์ที่มีขนาดสมควรเพื่อลดขยะ

นอกจากนี้ บริษัทยังเสนอบัตรกำนัลมูลค่า 100 ล้านหยวน (15,600,000 เหรียญสหรัฐ) สำหรับแบรนด์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ด้วย

หัวข้อนี้ถือเป็นเรื่องที่น่าปลื้ม ยิ่งในช่วงที่มีการประชุม COP26 ที่เมืองกลาสโกว์ของสก็อตต์แลนด์ ซึ่งประธานาธิบดี สี จิ้นผิง ได้ตั้งเป้าให้จีนลดการใช้คาร์บอนในปี 2603
วันคนไม่มีคู่รัก ยังอยู่ได้ยืนยาวกว่าวัตถุประสงค์เดิมที่ตั้งไว้เพียงแค่กลไกทางการตลาด และไม่ได้มีความสลักสำคัญกับการคลังในทุกวันนี้ เพราะเหตุว่าธุรกรรมที่เกิดขึ้นในปีที่ผ่านมาคิดเป็นเพียงแค่ 6% ของยอดรวมงบประมาณอาลีบาบา